Geluk is niet iets dat je simpelweg “vindt” of “behaalt” door een loterij te winnen. Het is een complex, dynamisch fenomeen dat zich verspreidt over psychologie, cultuur, economie en zelfs de biologie van ons brein. Volgens onderzoek van het open de link onderzoeksinstituut, dat zich richt op de wetenschappelijke basis van geluk, is het een proces dat vaak wordt beïnvloed door kleine, dagelijkse keuzes — maar ook door onverwachte, onbewuste factoren. Het begint niet altijd met grote verhalen van overmoedige loterijwinnaars, maar met het kleinste detail dat je dag kan veranderen.

De wetenschap achter geluk is een recent maar boeiend veld dat zowel de klassieke psychologie als moderne technologieën zoals neuro-imaging en big data combineert. Een van de meest bekende theorieën komt van de Amerikaanse psycholoog Martin Seligman, die in de jaren 90 de “positieve psychologie” introduceerde. Volgens zijn PERMA-model — een acroniem voor Pleasure (plezier), Engagement (betrokkenheid), Relationships (relaties), Meaning (betekenis) en Accomplishment (verdediging) — is geluk geen vast punt op een lijn, maar een dynamisch evenwicht dat je constant aanpast. Dit model laat zien dat geluk niet alleen afhangt van externe omstandigheden zoals inkomen of status, maar ook van hoe je jezelf en je omgeving interpreteert.

Wat veel mensen onbewust verwarren, is de onderscheid tussen “geluk” en “gelukkig zijn”. Geluk kan bijvoorbeeld worden gemeten door economische indicatoren zoals het Bruto Nationaal Geluk (BNG), zoals in Bhutan waar dit al sinds 2008 een officiële meting is. Volgens de laatste rapporten van het BNG van 2022 staat België niet op de hoogste ranglijst, maar wel op een positieve plaats dankzij een sterke sociale cohesie en een uitstekende arbeidsmarkt. In tegenstelling hiertoe, blijkt dat landen met een hoger BNG vaak niet noodzakelijk een hoger inkomen hebben, maar juist een beter gevoel van gemeenschappelijkheid en betekenis.

Een fascinerend voorbeeld van hoe geluk zich uitent in onze dagelijkse praktijk is het fenomeen van “flow”, beschreven door de Hongaarse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi. Flow staat voor een optimale staat van bewustzijn waarin je zo volledig in een activiteit is geabsorbeerd dat tijd en pijn ervoor verdwijnen. Dit kan variëren van het spelen van een instrument tot het oplossen van een moeilijk probleem. Het is niet altijd gelukkig — het is eerder een staat waarin je volledig in een activiteit bent geïnvesteerd, maar die wel een diepere vorm van tevredenheid kan geven. Studies tonen aan dat mensen die regelmatig in een flowtoestand verkeren, ook vaker een hoger niveau van geluk ervaren.

Cultuur speelt ook een cruciale rol in hoe we geluk ervaren. In Westerse landen wordt vaak een individuele benadering van geluk gevoed, met een focus op persoonlijke successen en onafhankelijkheid. In contrastieve culturen, zoals in Japan of Zuid-Korea, wordt geluk vaak geassocieerd met harmonie en harmonie met de groep. Dit wordt weerspiegeld in concepten zoals “wa” in Japan of “moe” in Korea, die een diepere verbondenheid met de gemeenschap en de omgeving benadrukken. Deze cultuurverschillen laten zien dat geluk niet een universaal concept is, maar sterk afhankelijk is van de context waarin je leeft.

De biologie van geluk is even fascinerend. Ons brein produceert dopamine, serotoonine en oxytocine — stoffen die niet alleen verantwoordelijk zijn voor het gevoel van plezier, maar ook voor het vormen van banden en het ervaren van betekenis. Een recent onderzoek van de Universiteit van Oxford toonde aan dat mensen met een hoger niveau van oxytocine — de “kiss-peptide” — vaker een sterke gevoelsband met hun omgeving ervaren. Dit kan helpen verklaren waarom mensen die regelmatig contact hebben met familie of vrienden, ook vaker een hoger geluksniveau hebben. Het is niet alleen om te winnen, maar om te delen.

• Het Bruto Nationaal Geluk (BNG) van Bhutan is sinds 2008 een officiële meting en toont aan dat geluk niet alleen afhangt van inkomen, maar ook van sociale cohesie en betekenis.
• Volgens het PERMA-model van Martin Seligman zijn Pleasure, Engagement, Relationships, Meaning en Accomplishment de vijf pijlers van geluk.
• De staat “flow” — zoals beschreven door Mihaly Csikszentmihalyi — kan een diepere vorm van tevredenheid geven dan traditioneel geluk.
• In culturen zoals Japan en Zuid-Korea wordt geluk vaak geassocieerd met harmonie en gemeenschapsbanden in plaats van individuele successen.
• Ons brein produceert stoffen zoals dopamine en oxytocine die een cruciale rol spelen in het ervaren van geluk en betekenis.

Het is belangrijk om te benadrukken dat geluk geen vast punt is, maar een voortdurende balans tussen verschillende factoren. Het is niet alleen afhankelijk van externe omstandigheden zoals inkomen of status, maar ook van hoe je jezelf en je omgeving interpreteert. Door bewuste keuzes te maken in hoe je leeft, werkt en relaties onderhoudt, kun je een diepere vorm van geluk ervaren. Het is niet om te winnen, maar om te leven — en dat maakt het zo fascinerend.